شمس الدين احمد
41
خزائن الملوك ( فارسى )
نزد اطباى يونان دو پرده يكى غشاى لين كه آن را ام الرقيق و ام الدماغ نيز نامند و نزد ايشان اين غشا بر دماغ محيط است و تا آخر منقطع گشته و دوم غشاى صلب كه ملاقى قحفست و آن را امغليظ و امجافيه نيز نامند موضوع شده و اربطهء كه غشاى صلب را با قحف مرتبط ساختهاند از شؤن و دروز به ظاهر قحف برآمده منتسج گشتهاند و غشاى مجلل قحف نام يافته و سمحاق نيز گويند اما نزد متشرحين انگلستان پردهء سوم كه بغشاى عنكبوتى موسومست فىمابين هر دو غشاى محافظ دماغ يعنى تحت غشاى صلب و فوق غشاى لين نيز وقايهء دماغ واقع شده و همچنين هر سه پردهء مذكوره وقايهء دميغ و راس النخاعست و نخاع نيز در سه پرده كه مطابق اغشيهء دماغاند پيچيده شده در عمود الفقرات تا عصعص انحدار يافته اما نزد بعض از جمهور اتباع اطباى يونان پردهء سوم نخاع اغلظ و برتر از هر دو پردهء مذكوره است و آن را غشاى رباطى ناشى از غشاى مجلل قحف دانستهاند دوم عينين اما عينين نزد پيروان اطباى يونان هر واحد مركبست از هفت پرده و سه رطوبت و اعصاب و شرائين داخل طبقاتست چنانچه حكيمى گفته است كرد آفريدگار تعالى بصنع خويش * چشمت بهفت پرده و سه آب منتظم صلبه مشيمه شبكه زجاجى و پس جليد * پس عنكبوت و بيض و عنب قرن و ملتحم و پردها كه طبقات نيز نامند اغشيه است موضوع بعض آن بر بعض و رطوبات جسم مائى ذى جمودست كه در طبقات محصور شده و از طبقها نخستين صلبيه است كه متصل است به استخوان خانهء چشم و از اطراف غشاى صلب دماغى كه بعصبهء مجوفه اتصال دارد ناشى شده دوم مشيميه است كه مشابهت بمشيمه دارد و بافت آن از اطراف غشاى لين دماغ و آورده و شرائين واقع شده و بر شبكيه مشتملست همچو اشتمال مشيمه بر جنين سوم شبكيه است و آن از اطراف عصبهء مجوفه ناشى شده و بر زجاجيه و جليديه مشتمل گشته و پيش آن رطوبت زجاجيه است و آن مشابه است بآبگينهء گداخته و بر نصف مؤخر جليديه مشتمل شده و پيش وى رطوبت جليديه است و آن رطوبتىست صاف مشابه ببرف و اشرف اجزاى چشمست كه تعلق حقيقى بصارت بدوست و برريه نيز نامند كه مانند ژاله است و مقدمش مفرطحست و موخرش طويل چهارم عنكبوتيه است و آن پردهايست مشابه به نسج عنكبوت و رسته است از كنارهء شبكيه و شاخهاى باريك از مشيميه بوى آميخته و حاجزست ميان رطوبت جليديه و بيضيه و پيش آن رطوبت بيضيه است و آن رطوبتىست صاف مشابه بسفيدى بيضهء مرغ لونا وصفا و قواما و پنجم عنبيه است و آن در بعضى مردم سياه باشد و در بعضى ارزق و در بعضى شهلا و پردهايست غليظ الجرم كه در وسط آن مقابل رطوبت جليديه ثقبه واقع شده مانند ثقبهء دانهء انگور كه هنگام جدا كردن آن از خوشه بظهور آيد و ظاهر آن يعنى آنچه مماس قرنيه است صلبست و باطن وى نرم و ملايم و ذى خمل و خشونت